Mostrar mensagens com a etiqueta perpuosta1995. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta perpuosta1995. Mostrar todas as mensagens

quarta-feira, 20 de maio de 2009

Meses de l anho



Tanto na Proposta de Convenção, cumo na Convenção Ortográfica aparécen ls nomes de ls meses de l anho. Cuido que se justefica dezir algo subre esso i acertar la scrita an relaçon a dous meses:

Janeiro / més de las giladas
Febreiro / més de las nubrinas
Márcio / més de San Jesé
Abril / més de la Páscoa / San Marcos
Maio / Santa Cruç / més de la yerba
Júnio / San Juan
Júlio / més de la segada
Agosto / més de la trilha
Setembre / més de la bendímia / més de l Naso
Outubre / més de la sementeira / més de l rosairo
Nobembre / més de ls Santos / San Martino / més de las almas
Dezembre / més de l Natal / més de las matáncias

Na Cumbenço1999, p.61, nun aparécen las formas júnio i júlio, mas junho i julho, como an pertués, mas las formas que siempre oubi an Sendin fúrun las purmeiras. Serie buono que cada pessona dezisse la palabra ousada na sue tierra.
Ls nomes populares fui-los oubindo ou bendo screbidos por bários lhados. Serie antressante ber qual ye l sou uso ou se hai outros que nun stan na lista.



terça-feira, 12 de maio de 2009

Cumo screbir l «j» castelhano an mirandés?



Hai un cunjunto de palabras mirandesas que son ampréstimos de l castelhano i que nesta lhéngua se scríben cun «j». L eisemplo mais coincido ye manijero.

Quando se fizo la Proposta de Convenção Ortográfica aperponírun que se screbisse cun «gh», mas esso apuis zapareciu na Cumbençon de 1999. Manuela Barros Ferreira, na yá mui citada anterbista diç l seguinte:

«Tínhamos proposto palavras com «gh», como, por exemplo "manighero" em vez de "manijero", mas isso causou estranheza e foi retirado, já que eram empréstimos espanhóis, como se pode ver na página 22 da Proposta. A sugestão de retirada foi de um linguista espanhol. Essa solução já não aparece na Convenção de 1999».

La berdade ye que na Cumbençon nien sequiera se amenta nesse assunto. Para quien nun ten acesso a la Proposta de Convenção Ortográfica Mirandesa, eiqui queda l que alhá se diç, a p.22, subre este assunto, antregrado nun apartado dedicado a «Grafias estrangeiras e adaptadas»:

«GH
Este dígrafo representa um som fricativo velar surdo, que corresponde ao j do castelhano e surge em empréstimos dessa língua (rogho).»

Cuido que ye amportante fazer eiqui un ambentairo cumpleto dessas palabras, para bermos la amportança relativa desses casos. Eiqui quédan ls eisemplos que se me lhémbran, cumbidando la quadrilha a acrecentá-los:

biejo
(chamadeiro i nomeada dua família de Sendin)
manijero
miaja
potejada
regajo

Ne l dicionário que tengo benido a screbir cun José Pedro Ferreira tenemos adotado la scrita solo cun «h», cumo sendo aspirado, yá que solo cun esse sonido aparece ne l meio daqueilhas palabras, yá que fuora desso ou aparece amj ampeço de palabra ou ne ls grupos «nh» i «lh». Na altura an que tomemos essa decision çcoinciemos que la Proposta habie ido pul camino arriba apuntado.
Quede tamien eiqui registrado que José L. de Vasconcelos nun trata este tema, al menos nun me dei de cuonta que sequiera amentasse nel.



quarta-feira, 6 de maio de 2009

Ditongos crecientes «ie» i «uo»




Na 2ª parte de la anterbista de Manuela Barros Ferreira, que l Jornal Nordeste publica esta sumana, diç l seguinte subre ls ditongos crecientes ie i uo, i la çcuçon que houbo quando se aprobou la Proposta de Convenção Ortográfica Mirandesa, an 1995:



FUOLHA MIRANDESA - Quales fúrun las mais grandes deficuldades que sentistes [an fazer la Perpuosta de Cumbençon]

Manuela Barros Ferreira - Uma convenção não é só um problema linguístico. As dificuldades maiores consistiram em chegar a consensos para unificar a aceitação de determinadas soluções. Poe exemplo, a aceitação da existência no mirandês dos ditongos «ie» e «uo», que derivam de «e» e «o» breves latinos. Este é um fenómeno que liga o mirandês a Espanha, incluindo o leonês e não existe em galego nem em português. Portanto, são definitórios da especificidade asturo-leonesa do mirandês. Mas o ditongo «uo» estava praticamente desaparecido, e o ditongo «ie» era reduzido nuns sítios a «e» e noutros a «i». Foi, por isso, difícil pôr as pessoas a aceitarem a escrita «ie» e «uo», na Proposta de Convenção.
Conseguimos demonstrar a existência de «ie» através de espectrogramas feitos a partir de gravações dos próprios intervenientes mirandeses. Nesses espectrogramas aparecem claramente distinguidos como diferentes o «i» e o «e» do ditongo «ie». Por conseguinte, toda a gente esteve de acordo em escrever tierra e não tierra ou terra.
O ditongo «uo» foi excluído porque nenhum dos presentes o dizia em situação normal. Mas foi reintroduzido na Convenção Ortográfica em 1999, por uma questão de coerência fonética e porque em situação enfática é audível.




terça-feira, 5 de maio de 2009

Artigo defenido masculino



L artigo defenido masculino mirandés fui tratado por José Leite de Vasconcelos an Estudos de Philologia Mirandesa, I, pp. 357-60. Tamien la Convenção Ortográfica da Língua Mirandesa, pp. 29, trata l tema, retomando ls mesmos termos de la Proposta de Convenção Ortográfica Mirandesa, pp. 29-30, que assentaba an José L. de Vasconcelos sien traier nobidade.

Anque José Leite de Vasconcelos (
op. cit. p. 360) fale de la forma los = lus, nun mos dá la sue eisata giografie, l que amostra que le faltaba anformaçon. Diç assi: «Em sendinês diz-se no sing. l, como no mirandês da raia e do centro, mas no plural ouvi dizer los = lus, forma que em verdade tambem por vezes se ouve nas localidades onde normalmente se diz ls.» I an nota acrecenta: «O Sr. Bernardo Fernandes Monteiro, que é da Póvoa, escreve
los na sua traducção dos Evangelhos (vd. Revista de Educação e Ensino, IX, 152 sqq.). O mesmo auctor, noutros lugares, escreve porém indifferentemente los e les; vid. a citada Revista, XI, 160 sqq.»

Sabemos hoije que, para alhá de las apersentadas ne ls sítios citados, (l / ls, le /les), l artigo defenido masculino apersenta tamien las formas:
- lo / los an bárias (nó an todas) aldés de la raia, cumo Cicuiro, Custantin i Paradela i hai que las eidenteficar de modo cumpleto, pus cuido ser ua caratelística de l falar raiano de hoije; tamien an Sendin yá fui un fenómino corriente, mas hoije ye mais ralo, sendo quaijeque solo ousadas las formas l / ls;
- al / als nun grande númaro de aldés de la zona centro, cumo San Pedro, Malhadas, Zenízio, Dues Eigreija [l que parece andicar tener habido eibeluçon zde l tiempo de JLV ?!] mas tamien de la raia cumo Samartino, i outras que hai que eidenteficar de modo cumpleto.


Esta çcriçon ye amportante, tenendo que ser cumpletada cul nome de las aldés i outras caratelíscas de las formas ousadas, yá que la Cumbençon ten que las tener an cuonta i splicar, tamien an relaçon a eilhas, la seluçon ou seluçones adotadas.
Spero que outras pessonas cuntínen esta apersentaçon cun nuobos dados, prencipalmente quanto a la forma que se usa an cada aldé.

Para alhá de las obras arriba citadas puode tamien ber-se: Tierry (16/04/2009) i Amadeu Ferreira
(«L artigo an mirandés». Classe 008 de l Curso de Mirandés de l SAL, 1º anho, 05/11/2006).

Amadeu Ferreira






quinta-feira, 30 de abril de 2009

Perpuosta de Cumbençon1995




Eiqui queda mais un cachico de la anterbista de la doutora Manuela Barros Ferreira, yá salida na FUOLHA MIRANDESA, desta beç subre la Perpuosta que apuis se streformou na atual Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa.



FM - (FUOLHA MIRANDESA) - Que oujetibos ponistes al aprobar la Proposta de Convenção Ortográfica?
MBF - (Manuela Barros Ferreira) - Foram fixados dois objectivos, que constam do texto da Proposta de Convenção Ortográfica (1995), onde se pode ler:

- o primeiro objectivo a atingir pela convenção ortográfica deve ser o de estabelecer critérios claros, sistemáticos e económicos para escrever e ler o mirandês, e para o ensinar;

- estabalecer uma escrita o mais unitária possivel e consagrar o mirandês como língua minoritária do território português são outros objectivos fundamentais desta convenção.

A Proposta de Convenção Ortográfica foi aprovada e publicada em 1995.

FM - Fui defícele fazer partecipar als académicos nesse porjeto?
MBF - Nada. Alinharam imediatamente.

FM - I ls mirandeses, aderírun facelmente a l'eideia?
MBF - Sim, por intermédio do Domingos Raposo. O Padre Mourinho participou na elaboração da proposta, não só por inerência do seu cargo de aassessor cultural do Presidente da Câmara, mas sobretudo pelo seu imenso saber.


(cachico de anterbista feita por Amadeu Ferreira i salida na FUOLHA MIRANDESA de 28 de Abril de 2009)