Mostrar mensagens com a etiqueta fala de Paradela. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta fala de Paradela. Mostrar todas as mensagens

terça-feira, 26 de maio de 2009

La fala de Paradela




[Deixo eiqui un testo duas falas de Paradela que podeis oubir ne l curso de mirandés que dei ne l SAL Solo pula análeze de l testo yá se puode ber muita caratelística de la fala dessa tierra i sirbe de ancentiboa a que outras pessonas fágan l mesmo an relaçon a la fala de outras tierras. Mas cumben oubir la fala cun atento, pus hai partes que nun tengo la certeza se oubi bien.
Deixo ua nota quanto al artigo defenido: ne l singular parece ser siempre l [la forma lo solo aparece ousada cumo pornome]; ne l plural aparece los, mas diç de ls. Há de haber ua regra mas inda nun sei qual ye, mas talbeç alguine çcubra ou traia outros eisemplos.]




1. Carbenar la lhana

- Buonas tardes mos dé Dius

- Olhe i anton que andais a fazer? Andais a carbenar la lhana?

- Ando a carbenar la lhana para ber se sou capaç de la filar, mas isto ye tan ruin que nin se carbena nin se fila.

- Olhe, la lhana dá muito trabalho pa la poner assi, ora si?

- Filha da mãe se dá trabalho... Dá trabalho, dá... Inda quando la lhana ye buona, trabalha-se bien, mas quando ye ruin cum’esta nun hai quien la... quien la trabalhe.

- Pois, assi yá la lhabestes, yá la ponistes a anxugar...

- Yá la lhabei, yá la pus a anxuar [caída de l –g-?] , agora stou a carbená-la i nun fago nada, que nun...

- I anton que quereis fazer cun eilha? Algua colcha?

- I tapetes...

- A telar?

- Si

- I acá inda hai quien teça?

- Não, ... ban a ser feitos an Sendin, acho que... nun são pra mi.

- Á, nun son pra bós?!

- Não, isso ye ua mie ua mie sobrina que me los mandou filar.

- Á stá bien...

- I agora a ber se sou capaç de la filar. Nun sei, bamos a ber.


2. A filar

- Olhai, quien bos ansinou a filar?

- ... you lhougo de pequeinha se fila, lhougo de pequerrica. De pequerrica... Mie mai criou trés filhas i todas trés mos fizo trabalhar lhougo de pequeinhas. A filar. Primeiro dábamos tascos de lhino a filar. Apuis íbamos a assoprar l lhume i lhougo, lhougo pegaba, lhougo pegaba nos tascos i lhougo se queimában....


3. Nuites de eimbierno

- Nunca habie bido assi

- Olhai i nas nuites de eimbierno que fazeis?

- L que tenemos que fazer... fazemos meia ou filar i, quando não, stamos alredor de l lhume i fazer las cabras nas piernas

- Stá bien

- I assi nos deimingos [palhatalizaçon tamien ousada an sendinés] salgo [forma berbal que nun eisiste an sendinés] nunca, mas quando era garota si gustaba de salir a beilar nos deimingos [palhatalizaçon tamien ousada an sendinés] i nos sábados nun salis nun se bai a dar ua buolta por ende? Não you si nun

- Beilábades muito?


4. Ls anjos de la glória

Las mulhieres de Aldinoba quando íban anton a lhebar l almuorço als past, als... segadores, dezien pa mie mai: «á Marie Rosa, bien cuntenta andarás, tu tenes ls anjos de la glória cuntio [caída de l –g-, tal i qual cumo an sendinés], an tue casa. Çque bénen las tues filhas para Aldinoba parécen uns anjos de la glória, a cantar por ende.

- Olha que lindo!

- Ban-se las tues filhas dequi [palhatalizaçon tamien ousada an sendinés] pra fuora, pronto nun se bei a naide a cantar, nun s’oube ua alma, nun se... ai...


5. Cantias na fueira

I apuis de nuite, se mos íbamos a deitar, íbamos pa la fueira [caída de l –g-?] de las... de las Aldinoba. Apuis cun eilhas... nós habiemos andado nas minas you i ua mie armana. Sabiemos cantias [caída de l –g-, tal i qual cumo an sendinés] ... Apuis eilhas, cumo mos oubien cantar no campo, çque íbamos pa la fueira [caída de l –g-?]: «Olhai cantai la tal cantia [caída de l –g-, tal i qual cumo an sendinés], cantai esta cantia [caída de l –g-, tal i qual cumo an sendinés], cantai l’outra». Fazien-mos star na fueira [caída de l –g-?] siempre a cantar.


6. La mina

- Los [artigo] homes ye que andában debaixo de la tierra a sacar aqueilhas... aqueilhas... aquel mi...

(...)

- Bós era fuora de la mina, assi nua casa

- Los [artigo] tius, los [artigo] tius ye que la sacában de ls buracos i apuis nós ye que stábamos nos puiales nua casa andrento, de teilha...


7. Aquilho éramos l diabro

- Apuis a cantar i a bater anton aquilho a partir aquel minério. Aquilho éramos l diabro, aquilho para cantigas nós naqueilha altura sabiemos cantigas.

- I apuis a la nuite beniedes de Infainç a pie pa Paradela

- A pie, i íbamos para alhá tamien a pie, lhougo cedo, lhougo... de manhana ... a las uito horas teniemos que ampeçar a trabalhar. A las uito yá stábamos no trabalho.

- Era de sol a sol?

- Si. Soltábamos... aa... nun sei se a las cinco, [palhatalizaçon que an sendinés yá se perdiu] tamien. A las bezes yá benimos de nuite quando era nos dies pequeinhos yá beniemos de nuite para casa i outras... i pula manhana teniemos de salir tamien quaijeque de nuite. Pa chegarmos a la hora, claro.

- La bida era bien mais defícele que agora

- Mas era mi alegre, oi Jasus aquilho nós andábamos tan alegres todas. Éramos très armanos i you nun sei qual éramos la mais alegre. Apuis aqui bien quejidas [berbo querer: forma berbal stranha, mas antressante] cun todo mundo, eiqui las moças fumus siempre mui quejidas [berbo querer: forma berbal stranha, mas antressante] tanto uas cumo outras, nós eiqui [palhatalizaçon tamien ousada an sendinés] ajuntábamos eiqui [palhatalizaçon tamien ousada an sendinés] un rancho de rapazas...


8. Al serano

- ... l serano só mos daba pa la brincadeira [palhatalizaçon tamien ousada an sendinés], apuis casou-se, apuis yá iba ua... ua cunhada daqui la tie Lucina que chamaba tie Luísa i l home deilha i outro se chamaba Lázaro Dius l perdone, morriu ora si yá? I...

- Stubo casado cula Barraqueira

- Esso! [forma tamien ousada an sendinés]


9. Cozina de ricos

I apuis... l serano apuis que cenábamos... stában anton ... estes éran quinteiros... anton lhebabamos daqui [palhatalizaçon tamien ousada an sendinés] la tie Lucinda i la família, i stábamos todos deçque cenábamos aaa... alredor de l lume... ua cozina grande, oulhai cozina de ricos... [palhatalizaçon tamien ousada an sendinés]


10. L trio nun dá nada

- I aora [caída de l –g-?] ando culos burricos yá só por m’antretener.

- Pois, stá bien...

- La bida nun bedes cumo ye...

- Mas inda teneis assi trator pra arar ou arais culs burros.

- Tengo trator, siempre lo [pornome] tube.

- Inda faziedes assi por muito trigo ou çanteno?

- Não, fais-se pouco porque isso tamien nun dá nada. L trio [caída de l –g-, tal i qual cumo an sendinés] nun dá nada.

- Não.

- Quien ten carro passeia, agora quien no lo [pornome] ten cumo you stá acá no lhugar.

- Tanto dá que seia deimingo cumo segunda.

- Todos los [artigo] dies son eiguales, eiqui nun hai difréncia.




[Grabaçon feita por Filomena da Conceição Pires Preto Alonso, an 2004, pa l IDS – Instituto de Desenvolvimento Social, antidade propiatária de ls fexeiros. Ls falantes son dues ties, ua cun 79 i outra cun 85 anhos, dambas a dues sien anstruçon, i un tiu cun 71 anhos i la 4ª classe.

Amadeu Ferreira [trascriçon i ourganizaçon de ls testos]

01 de Nobembre de 2007